Bijna altijd gaat materiële welvaart samen met opbloei van de kunst. Holland
beleefde zo'n periode in de 17e eeuw, Zwolle in de 15e eeuw. Jammer genoeg is
er weinig bewaard gebleven van de kunstuitingen van destijds. Wel heeft Zwolle
nog verschillende bouwwerken uit die tijd, maar de bouwmeesters van deze kerken,
kloosters, gasthuizen en woonhuizen kennen wij niet. Ook de geschriften van
de moderne devoten, juweeltjes van illumineer- en illustratiekunst, kunnen wij
gerust tot de kunst rekenen. Maar daarvan kennen wij evenmin de makers, behalve
dan Thomas a Kempis als de schrijver van de Darmstadtbijbel.
Daarnaast is Johan van Kampen één van de weinige 15e eeuwse kunstenaars die
wij bij naam kennen. Hij maakte o.a. de bassen, de beeldjes onder de moerbalken
in de schepenzaal van het stadhuis. Ongeveer 25 jaar geleden is bovendien de
identiteit vastgesteld van een beroemd graficus die tot dan toe bekend stond
onder de naam de Meester van Zwolle. Het bleek Johan van den Mynnesten te zijn.
Hij had o.a. de beroemde Albrecht Drer als leerling. Johan van den Mynnesten
is ook, zoals toen wel gebruikelijk was bij kunstenaars, als diplomaat gebruikt
door het stadsbestuur. In 1492 en 1493 werd hij bijvoorbeeld naar Danzig gezonden
om daar voor een andere Zwolse burger te bemiddelen in een erfeniszaak. Werken
van Johan van den Mynnesten zijn in tal van verzamelingen, musea en kabinetten
in heel Europa bewaard gebleven.
Een dochter van Johan van den Mynnesten trouwde met Geert ter Borch, lid van
een Zwolse magistraatsfamilie.
Gerard ter Borch, Geziena ter Borch en Moses ter Borch, alle drie bekende 17e
eeuwse schilders, zijn nakomelingen van hen. Vooral Gerard ter Borch kreeg ook
internationaal grote bekendheid. Hij heeft o.a. het sluiten van het vredesverdrag
in 1648 na de tachtigjarige oorlog vereeuwigd, waarbij hij ook zichzelf afbeeldde.
Andere goede 17e eeuwse schilders waren bijvoorbeeld Roelof Koets, Andreas Koets,
die Thomas a Kempis schilderde met Zwolle op de achtergrond, Jan van Kuilenburg,
Dirk Hardenstein, Jan Grasdorp en vooral Hendrik ten Oever.
Van hen zijn veel schilderijen bewaard gebleven die, omdat zij in Zwolle woonden
en werkten, ons veel laten zien van het Zwolse dagelijkse leven uit die tijd.
Van Arend van Bolten, een andere beroemde 17e eeuwse Zwolse kunstenaar, een
zilversmid, wordt nog steeds een album met prenten bewaard in het British Museum
in Londen.
In economisch opzicht was de 18e eeuw weer belangrijk voor de stad. In die eeuw
telde Zwolle echter meer beroemde tinnegieters en goud- en zilversmeden dan
schilders. Zij hebben ons een aantal raadsherenbekers nagelaten die sedert 1535
gemaakt werden ter nagedachtenis van een overleden lid van het stadsbestuur.
De bekers werden betaald met het salaris dat de funktionaris zou hebben ontvangen
in het resterende deel van het jaar waarin hij overleed.
Omdat men destijds levenslang in dienst van de overheid was, had de stad oorspronkelijk
tientallen van die bekers. Maar de meeste zijn versmolten in 1672 toen Bommen
Berend, als bezetter van de stad, een hoge oorlogsschatting eiste.
Uit de 18e eeuw zijn verschillende grote staande klokken, zogenaamde horloges,
bekend. Al vanaf de 15e eeuw zijn de namen overgeleverd van verschillende uurwerkmakers
waarvan Willem Bramer wel de bekendste was. Een 18e eeuwse kunstenaar die wij
zeker niet mogen vergeten is natuurlijk de bekende dichter Rhijnvis Feith.
De 19e eeuw was bepaald geen bloeitijd voor Zwolle. Het is dan ook geen wonder
dat Potgieter, de beroemde dichter, Zwolle al op jeugdige leeftijd verliet om
naar het veel welvarender Amsterdam te verhuizen. Een Zwolse schilder uit het
begin van de 19e eeuw die veel verdienstelijk werk heeft gemaakt, is Dirk-Jan
van der Laan.
Als 20e eeuwse Zwolse kunstenaars moeten wij voornamelijk schrijvers en dichters
vermelden. In de eerste plaats Margot Scharten geboren Antink, die o.a. de roman
"Sprotje" schreef. Men zegt wel dat zij daarin een meisje heeft beschreven
dat woonde op het Klein Grachtje, een nu gesloopte arbeidersbuurt die lag op
de plaats waar nu de Zamenhofsingel loopt. Verder zijn ook de werken van mevrouw
Hille, geboren Gaerthé algemeen bekend, terwijl ook Wapenaar en van Eerbeek
naam gemaakt hebben. Dat gebeurde dan vooral in het blad "Opwaartse Wegen"
van de christelijke dichters in die tijd tussen de beide wereldoorlogen.
Tenslotte mag ook wel eens gezegd worden dat de romanschrijver Spoelstra, beter
bekend als Den Doolaard, een geboren Zwollenaar is.